محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )

140

قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )

زنجبيل المربى يعنى مربى زنجبيل بشهد گرم‌كننده معده است - هليلج اللكابلى المربى يعنى مربى هليله كابلى بشهد مقوى معده است و حفاظت كنندهء جوانى - سفرجل المربيان يعنى مربى آبى و سيب مقوى معده‌اند گرم و خشك و قبض‌كنندگان اسهال صفرا اترج المربى يعنى مربى ترنج گرم‌كنندهء معده است - فصل سيزدهمين در احوال پختنى ليكن اسفيدياجات يعنى شوربائى كه در ان مصالح نباشد پس آن ملين است - و خليات يعنى سركه‌آميز مجفف است و مركبات از ان مانند آن - زيرباج يعنى شوربائى كه در ان زعفران و فواكه خشك و مصالحه خوش‌بودار و سركه باشد معتدلست - و لبنيات يعنى شيره‌جات سرد و گرفته شده از آبهاى افشردهء چيزها مانند حصرميه و رمانيه و سماقيه و تفاحيه پس قوت آنها حكم قوة اصل آنها را دارد ليكن حلويات پس عسلى معين است بر هضم و مفيد مبرد و ملين و مبلغمين است - و عجين غليظ پيداكنندهء سداد است و اللّه اعلم بالصواب و خدا